(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 144

॥ శ్రీః ॥
3.144. అధ్యాయః 144
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
పాండవైర్మందరగిరిగమనం ॥ 1 ॥ తథా ఆకాశగంగాసేవనం ॥ 2 ॥ తథా నరకాసురాస్థిరాశిదర్శనం ॥ 3 ॥ లోమశేన పాండవాన్ప్రతి విష్ణునా నరకాసురవధప్రకారకథనం ॥ 4 ॥ తథా వరాహరూపిణా హరిణా భారావమగ్నభూంయుద్ధరణకథనం ॥ 5 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

[లోమశ ఉవాచ। 3-144-0x(2238)(21322)
ద్రష్టారః పర్వతాః సర్వే నద్యః సపురకాననాః।
తీర్థాని చైవ శ్రీమంతి స్పృష్టం చ సలిలం కరైః ॥ 3-144-1(21323)
పర్వతం మందరం దివ్యమేష పంథాః ప్రయాస్యతి।
సమాహీతా నిరుద్విగ్నాః సర్వే భవత పాండవాః ॥ 3-144-2(21324)
అయం దేవనివాసో వై గంతవ్యో వో భవిష్యతి।
ఋషీణాం చైవ దివ్యానాం నివాసః పుణ్యకర్మణాం ॥ 3-144-3(21325)
ఏషా శివజలా పుణ్యా యాతి సౌంయ మహానదీ।
బదరీప్రభవా రాజందేవర్షిగణసేవితా ॥ 3-144-4(21326)
ఏషా వైహాయసైర్నిత్యం వాలఖిల్యైర్మహాత్మభిః।
అర్చితా చోపయాతా చ గంధర్వైశ్చ మహాత్మభిః ॥ 3-144-5(21327)
అత్రసామ స్మ గాయంతి సామగాః పుణ్యనిఃస్వనాః।
మరీచిః పులహశ్చైవ భృగుశ్చైవాంగిరాస్తథా ॥ 3-144-6(21328)
అత్రాహ్నికం సురశ్రేష్ఠో జపతే సమరుద్గణః।
సాధ్యాశ్చైవాశ్వినౌ చైవ పరిధావంతి తం తదా ॥ 3-144-7(21329)
చంద్రమాః సహ సూర్యేణ జ్యోతీషి చ గ్రహైః సహ।
అహోరాత్రవిభాగేన నదీమేనామనువ్రజన్ ॥ 3-144-8(21330)
ఏతస్యాః సలిలం మూర్ధ్ని వృషాంకః పర్యధారయత్।
గంగాద్వారే మహాభాగ యేన లోకస్థితిర్భవేత్ ॥ 3-144-9(21331)
ఏతాం భగవతీం దేవీం భవంతః సర్వ ఏవ హి।
ప్రయతేనాత్మనా తాత ప్రతిగంయాభివాదత ॥ 3-144-10(21332)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా లోమశస్య మహాత్మనః।
ఆకాశగంగాం ప్రయతాః పాండవాస్తేఽభ్యవాదయన్ ॥ 3-144-11(21333)
అభివాద్య చ తే సర్వే పాండవా ధర్మచారిణః।
పునః ప్రయాతాః సంహృష్టాః సర్వైర్ఋషిగణైః సహ ॥ 3-144-12(21334)
తతో దూరాత్ప్రకాశంతం పాండురం మేరుసంనిభం।
దదృశుస్తే నరశ్రేష్ఠా వికీర్ణం సర్వతోదిశం ॥ 3-144-13(21335)
తాన్ప్రష్టుకామాన్విజ్ఞాయ పాండవాన్స తు లోమశః।
ఉవాచ వాక్యం వాక్యజ్ఞః శృణుధ్వం పాండునందనాః ॥ 3-144-14(21336)
ఏతద్వికీర్ణం సుశ్రీమత్కైలాసశిఖరోపమం।
యత్పశ్యసి నరశ్రేష్ఠ పర్వతప్రతిమం స్థితం ॥ 3-144-15(21337)
ఏతాన్యస్థీని దైత్యస్య నరకస్య మహాత్మనః।
పర్వతప్రతిమం భాతి పర్వతప్రస్తరాశ్రితం ॥ 3-144-16(21338)
పురాతనేన దేవేన విష్ణునా పరమాత్మనా।
రదైత్యో వినిహతస్తేన సురరాజహితైషిణా ॥ 3-144-17(21339)
దశవర్షసహస్రాణి తపస్తప్యన్మహామనాః।
ఐనద్రం ప్రార్థయతే స్థానం తపఃస్వాధ్యాయవిక్రమాత్ ॥ 3-144-18(21340)
తపోబలేన మహతా బాహువేగబలేన చ।
నిత్యమేవ దురాధర్షో ధర్షయన్స దితేః సుతః ॥ 3-144-19(21341)
స తు తస్య బలం జ్ఞాత్వా ధర్మే చ చరితవ్రతం।
భయాభిభూతః సంవిగ్నః శక్ర ఆసీత్తదాఽనఘ ॥ 3-144-20(21342)
తేన సంచింతితో దేవో మనసా విష్ణురవ్యయః।
సర్వత్రగః ప్రభుః శ్రీమానాగతశ్చ స్థితో బభౌ ॥ 3-144-21(21343)
ఋషయశ్చాపి తం సర్వే తుష్టువుశ్చ దివౌకసః ॥ 3-144-22(21344)
తం దృష్ట్వా జ్వలమానశ్రీర్భగవాన్హవ్యవాహనః।
నష్టతేజాః సమభవత్తస్య తేజోభిభర్త్సితః ॥ 3-144-23(21345)
తం దృష్ట్వా వరదం దేవం విష్ణుం దేవగణేశ్వరం।
ప్రాంజలిః ప్రణతో భూత్వా నమస్కృత్య చ వజ్రభృత్।
ప్రాహ వాక్యం తతస్తత్త్వం యతస్తస్య భయం భవేత్ ॥ 3-144-24(21346)
విష్ణురువాచ। 3-144-25x(2239)
జానామి తే భయం శక్ర దైత్యేంద్రాన్నరకాత్తతః।
ఐంద్రం రప్రార్థయతే స్థానం తపఃసిద్ధేన కర్మణా ॥ 3-144-25(21347)
సోహమేనం తవ ప్రీత్యా తపఃసిద్ధమపి ధ్రువం।
వియునజ్మి దేహాద్దేవేనద్ర ముహూర్తం ప్రతిపాలయ ॥ 3-144-26(21348)
లోమశ ఉవాచ। 3-144-27x(2240)
తస్య విష్ణుర్మహాతేజాః పాణినా చేతనాం హరత్।
స పపాత తతో భూమౌ గిరిరాజ ఇవాహతః।
తస్యైతదస్థిసంఘాతం మాయావినిహతస్య వై ॥ 3-144-27(21349)
ఇదం ద్వితీయమపరం విష్ణో కర్మ ప్రకాశతే ॥ 3-144-28(21350)
నష్టా వసుమతీ కృత్స్నా పాతాలే చైవ మజ్జితా।
పునరుద్ధరితా తేన వారాహేణైకశృంగిణా ॥ 3-144-29(21351)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-144-30x(2241)
మగవన్విస్తరేణేమాం కథాం కథయ తత్త్వతః ॥ 3-144-30(21352)
కథం తేన సురేశేన నష్టా వసుమతీ తదా।
యోజనానాం శతం బ్రహ్మన్పునరుద్ధరితా తదా ॥ 3-144-31(21353)
కేన చైవ ప్రకారేణ జగతో ధరణీ ధ్రువా।
శివా దేవీ మహాభాగా సర్వసస్యప్రరోహిణీ।
కస్య చైవ ప్రభావాద్ధి యోజనానాం శతం గతా ॥ 3-144-32(21354)
శ్రోతుం విస్తరశః సర్వం త్వం హి తస్య ప్రతిశ్రయః ॥ 3-144-33(21355)
లోమశ ఉవాచ। 3-144-34x(2242)
యత్తేఽహం పరిపృష్టోఽస్మి కథామేతాం యుధిష్ఠిర।
తత్సర్వమఖిలేనేహ శ్రూయతాం మమ భాషతః ॥ 3-144-34(21356)
పురా కృతయుగే తాత వర్తమానే భయంకరే।
యమత్వం కారయామాస ఆదిదేవః పురాతనః ॥ 3-144-35(21357)
యమత్వం కుర్వతస్తస్య దేవదేవస్య ధీమతః।
న తత్ర ంరియతే కశ్చిజ్జాయతే వా తథాఽచ్యుత ॥ 3-144-36(21358)
వర్ధంతే పక్షిసంఘాశ్చ తథా పశుగవేడకం।
గవాశ్వం చ మృగాశ్చైవ సర్వే తే పిశితాశనాః ॥ 3-144-37(21359)
తథా పురుషశార్దూల మానుపాశ్చ పరంతప।
సహస్రశో హ్యయుతశో వర్ధంతే సలిలం యథా ॥ 3-144-38(21360)
ఏతస్మిన్సంకులే తాత వర్తమానే భయంకరే।
అతిభారాద్వసుమతీ యోజనానాం శతం గతా ॥ 3-144-39(21361)
సా వై వ్యథితసర్వాంగీ భారేణాక్రాంతచేతనా।
నారాయణం వరం దేవం ప్రపన్నా శరణం గతా ॥ 3-144-40(21362)
పృథివ్యువాచ। 3-144-41x(2243)
భగవంస్త్వత్ప్రసాదాద్ధి తిష్ఠేయం సుచిరం త్విహ।
భారేణాస్మి సమాక్రాంతా న శక్నోస్మి స్మ వర్తితుం ॥ 3-144-41(21363)
మమేమం భగవన్భారం వ్యపనేతుం త్వమర్హసి।
శరణాగతాఽస్మి తే దేవ ప్రసాదం కురు మే విభో ॥ 3-144-42(21364)
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా భగవానక్షరః ప్రభుః।
ప్రోవాచ వచనం హృష్టః శ్రావ్యారసమీరితం ॥ 3-144-43(21365)
న తే మహి భయం కార్యం భారార్తే వసుధారిణి।
అయమేవం తథా కుర్మి యథా లధ్వీ భవిష్యసి ॥ 3-144-44(21366)
లోమశ ఉవాచ। 3-144-45x(2244)
స తాం విసర్జయిత్వా తు వసుధాం శైలకుండలాం।
తతో వరాహః సంవృత్త ఏకశృంగో మహాద్యుతిః ॥ 3-144-45(21367)
రక్తాభ్యాం నయనాభ్యాం తు భయముత్పాదయన్నివ।
ధూమం చ జ్వలయఁల్లక్ష్ంయా తత్ర దేశే వ్యవర్ధత ॥ 3-144-46(21368)
స గృహీత్వా వసుమతీం శృంగేణైకేన భాస్వతా।
యోజనానాం శతం వీర సముద్ధరతి సోఽక్షరః ॥ 3-144-47(21369)
తస్యాం చోద్ధార్యమాణాయాం సంక్షోభః సమజాయత।
దేవాః సంక్షుభితాః సర్వే ఋషయశ్చ తపోధనాః ॥ 3-144-48(21370)
హాహాభూతమభూత్సర్వం త్రిదివం వ్యోమ భూస్తథా।
న పర్యవస్థితః కశ్చిద్దేవో వా మానుషోపి వా ॥ 3-144-49(21371)
తతో బ్రహ్మాణమాసీనం జ్వలమానమివ శ్రియా।
దేవాః సర్షిగణాశ్చైవ ఉపతస్థురనేకశః ॥ 3-144-50(21372)
ఉపసర్ప్య చ దేవేశం బ్రహ్మాణం లోకసాక్షికం।
భూత్వా ప్రాంజలయః సర్వే వాక్యముచ్చారయంస్తదా ॥ 3-144-51(21373)
లోకాః సంక్షుభితాః సర్వే వ్యాకులం చ చరాచరం।
సముద్రాణాం చ సంక్షోభస్త్రిదశేశ ప్రకాశతే ॥ 3-144-52(21374)
సైషా వసుమతీ కృత్స్నా యోజనానాం శతం గతా।
కిమేతత్కింప్రభావేణ యేనేదం రవ్యాకులం జగత్।
ఆఖ్యాతు నో భవాఞ్శీఘ్రం విసంజ్ఞాః స్మేహ సర్వశః ॥ 3-144-53(21375)
బ్రహ్మోవాచ। 3-144-54x(2245)
అసురేభ్యో భయం నాస్తి యుష్మాకం కుత్రచిత్క్వచిత్।
శ్రూయతాం యత్కృతే త్వేష సంక్షోభో జాయతేఽమరాః ॥ 3-144-54(21376)
యోసౌ సర్వత్రగః శ్రీమానక్షరాత్మా వ్యవస్థితః।
తస్య ప్రభావాత్సంక్షోభస్త్రిదివస్య ప్రకాశతే ॥ 3-144-55(21377)
యైషా వసుమతీ కృత్స్నా యోజనానాం శతం గతా।
సముద్ధృతా పునస్తేన విష్ణునా పరమాత్మనా ॥ 3-144-56(21378)
తస్యాముద్ధార్యమాణాయాం సంక్షోభః సమజాయత।
ఏవం భవంతో జానంతు చ్ఛిద్యతాం సంశయశ్చ వః ॥ 3-144-57(21379)
దేవా ఊచుః। 3-144-58x(2246)
క్వ తద్భూతం వసుమతీం సముద్ధరతి హృష్టవత్।
తం దేశం భగవన్బ్రూహి తత్ర యాస్యామహే వయం ॥ 3-144-58(21380)
బ్రహ్మోవాచ। 3-144-59x(2247)
హంత గచ్ఛత భద్రం వో నందనే పశయ్త స్థితం।
ఏషోత్ర భగవాఞ్శ్రీమాన్ముపర్ణః సంప్రకాశతే ॥ 3-144-59(21381)
వారాదేణైవ రూపేణ భగవాఁల్లోకభావనః।
కాలానల ఇవాభాతి పృథివీతలముద్ధరన్ ॥ 3-144-60(21382)
ఏతస్యోరసి సువ్యక్తం శ్రీవత్సమభిరాజతే।
పశ్యధ్వం విబుధాః సర్వే భూతమేతదనామయం ॥ 3-144-61(21383)
లోమశ ఉవాచ। 3-144-62x(2248)
తతో దృష్ట్వా మహాత్మానం శ్రుత్వా చామంత్ర్య చామరాః।
పితామహం పురస్కృత్య జగ్ముర్దేవా యథాగతం ॥ 3-144-62(21384)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-144-63x(2249)
శ్రుత్వా తు తాం కథాం సర్వే పాండవా జనమేజయ।
లోమశాదేశితేనాశు యథా జగ్ముః ప్రహృష్టవత్ ॥ 3-144-63(21385)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి తీర్థయాత్రాపర్వణి చతుశ్చత్వారింశదధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 144 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-144-1 భోద్రష్టారః సర్వే మందరాదన్యే పర్వతా దృష్టా ఇతి శేషః ॥
3-144-4 మహానదీ గంగా అలకనందా వా ॥
3-144-5 ఉపయాతా ఇష్టసిద్ధ్యర్థం ప్రార్థితా ॥
3-144-7 ఆహ్రికం నైయమికం జపం।
పరిధావంతి పరిచరంతి। తమింద్రం ॥
3-144-10 వాదత వాదయత। అక్షరలోప ఆర్షః ॥
3-144-13 పాండురం శ్వేతం। అస్థాం రాశిమితి శేషః ॥
3-144-27 పాణినా చపేటాఘాతేన చేతనాం హరత్ప్రాణాన్జహార ॥
3-144-32 గతా అధస్తాదితి శేషః ॥
3-144-37 పశవశ్చ గావశ్చ ఏడకా మేషాశ్చ పశుగవేడకం ॥
3-144-44 న తే త్వయా। హే మహి। కుర్మి కరోమి ॥
3-144-46 ధూమం ధూపం। జ్వలయన్నితి హేతౌ శతృప్రత్యయః।
యథాయథా ధూమో జ్వలతి తథాతథాఽవర్ధత ఇత్యర్థః ॥
3-144-51 వాక్యం ఉచ్చారయన్ ఉచ్చారితవంతః ॥
3-144-59 నందనే ఇంద్రవనే। అత్ర ఏతత్సమీపే ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.